Βιταμίνη D: Οφέλη, τροφές, και συμπληρώματα

Παρότι ο οργανισμός μας μπορεί να παράγει βιταμίνη D μέσω της έκθεσης στον ήλιο, ενώ παράλληλα μπορούμε να την προσλάβουμε και από ορισμένες τροφές, η επαρκής κάλυψη των αναγκών δεν είναι πάντα δεδομένη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λήψη συμπληρώματος μπορεί να είναι χρήσιμη για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση της ανεπάρκειας ή της έλλειψης.

Επειδή η βιταμίνη D είναι λιποδιαλυτή, η λήψη του συμπληρώματος μαζί με ένα γεύμα που περιέχει λίπος μπορεί να βελτιώσει την απορρόφησή της. Για παράδειγμα, μπορεί να λαμβάνεται μαζί με το μεσημεριανό ή το βραδινό γεύμα, ανάλογα με το καθημερινό πρόγραμμα και τις οδηγίες του σκευάσματος.

Ποιοι μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έλλειψης;

Ορισμένοι παράγοντες που μπορεί να αυξάνουν την πιθανότητα χαμηλών επιπέδων βιταμίνης D είναι:

• Περιορισμένη έκθεση στον ήλιο: για παράδειγμα, σε άτομα που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε εσωτερικούς χώρους λόγω εργασίας ή άλλων υποχρεώσεων ή καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του δέρματός τους.
• Μεγαλύτερη ηλικία: καθώς η ικανότητα του δέρματος να συνθέτει βιταμίνη D μειώνεται με την ηλικία.
• Σκούρος φωτότυπος δέρματος: λόγω της μεγαλύτερης περιεκτικότητας σε μελανίνη, η παραγωγή βιταμίνης D από την UVB ακτινοβολία είναι λιγότερο αποτελεσματική.
• Περιορισμένη πρόσληψη από τη διατροφή: ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται σπάνια τρόφιμα που αποτελούν πηγές βιταμίνης D.
• Ορισμένες παθήσεις ή καταστάσεις: όπως προβλήματα δυσαπορρόφησης και ορισμένες παθήσεις του ήπατος ή των νεφρών, που μπορεί να επηρεάζουν την απορρόφηση ή τον μεταβολισμό της βιταμίνης D.
• Διαμονή σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια: ιδιαίτερα κατά τους μήνες του χειμώνα, όταν η διαθέσιμη UVB ακτινοβολία μπορεί να μην επαρκεί για τη σύνθεση σημαντικής ποσότητας βιταμίνης D.

Η παρουσία ενός ή περισσότερων από αυτούς τους παράγοντες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει έλλειψη ή ότι χρειάζεται οπωσδήποτε συμπλήρωμα. Αποτελεί, ωστόσο, στοιχείο που μπορεί να συνεκτιμηθεί κατά την αξιολόγηση των αναγκών κάθε ατόμου.

Χρειάζεται να κάνουμε εξέταση αίματος;

Η κατάσταση της βιταμίνης D αξιολογείται συνήθως με τη μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D [25(OH)D] στο αίμα. Ωστόσο, η εξέταση δεν συνιστάται ως εξέταση ρουτίνας για όλους τους υγιείς ενήλικες. Η ανάγκη για έλεγχο εξαρτάται από το ατομικό ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου, τα συμπτώματα και την κλινική αξιολόγηση.

Μπορούμε να παίρνουμε συμπλήρωμα προληπτικά;

Η λήψη συμπληρώματος σε δόσεις υψηλότερες από τις συνιστώμενες διατροφικές προσλήψεις δεν είναι απαραίτητη για όλους. Παράλληλα, η μεγαλύτερη πρόσληψη βιταμίνης D δεν συνεπάγεται απαραίτητα μεγαλύτερο όφελος για την υγεία, ενώ η υπερβολική λήψη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες.

Τι γίνεται, όμως, όταν υπάρχουν σταθεροί παράγοντες κινδύνου;

Όταν ένα άτομο έχει παράγοντες που μπορεί να δυσκολεύουν συστηματικά την επαρκή πρόσληψη ή τη σύνθεση βιταμίνης D, αξίζει να αξιολογείται αν χρειάζεται μακροχρόνια συμπληρωματική χορήγηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν είναι απαραίτητο να διακόπτεται αυτομάτως ένα συμπλήρωμα μόνο και μόνο επειδή έχει διορθωθεί μια προηγούμενη έλλειψη. Η ανάγκη συνέχισης, καθώς και η κατάλληλη δόση και συχνότητα λήψης, πρέπει να επανεκτιμώνται εξατομικευμένα, σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Η αυθαίρετη αύξηση, μείωση ή διακοπή της δόσης δεν αποτελεί ασφαλή πρακτική.